De toekomst van beveiliging op e-boeken: een voorstel

DRM, ofwel kopieerbeveiliging, is een van de hot topics in de discussie van e-boeken op dit moment, die vastgelopen lijkt te zijn in een loopgravenoorlog tussen de voorstanders en de tegenstanders.

Het argument van de voorstanders is helder: als je een e-boek niet beveiligd, geef je de piraterij vrij spel. Voor je het weet wordt er niet meer betaald voor e-boeken. En wie wil er nog betalen voor een papieren boek als het e-boek gratis te krijgen is?

Het punt van de tegenstanders is al even helder: een e-boek wordt zodanig beveiligd dat iemand die er eentje koopt het boek niet kan delen, uitlenen, doorverkopen of zelfs lezen op een apparaat naar keuze. Dit hindert de lezer zodanig in zijn of haar vrijheid dat hij of zij wel op zoek moet naar illegale content die vrij uitwisselbaar is.

Het grootste probleem op dit gebied is dat er te weinig marktgegevens zijn om sluitende conclusies te trekken. Onderzoek als dat van Brian O’Leary lijkt aan te tonen dat piraterij de verkoop van boeken juist stimuleert.

Breder opgezette studies zoals die van de Universiteit van Amsterdam (Legal, Economic and Cultural aspects of filesharing) concluderen dat gebruikers die illegaal downloaden uiteindelijk meer geld uitgeven aan vergelijkbare producten dan zij die niet downloaden, met als belangrijkste argument dat ze eerst willen weten wat ze gaan kopen.

Aan de andere kant staat een partij als Stichting Brein die in opdracht van de Nederlandse uitgevers piraterij bestrijdt en die melden succesvol te zijn, zonder dat men aan kan geven in hoeverre dat succes dan leidt tot minder illegaal aanbod.

Dit ontbreken van heldere data zorgt ervoor dat er geen sluitende argumenten te vinden zijn voor of tegen DRM en dat de discussie dus op basis van ideologische argumenten gevoerd wordt en dat beide posities zoals boven beschreven in zulke algemene termen zijn gesteld dat ze beide waar zijn. Echter, het probleem is dusdanig complex, dat we nergens komen als we niet veel genuanceerder naar het [probleem gaan kijken.

Op de eerste plaats, zoals Michael Shatkin terecht opmerkt, de tegenstanders denken vaak dat iedereen die voor DRM is – vrijwel alle uitgevers en schrijvers – geloven dat DRM een wondermiddel is tegen piraterij. Zijn onderzoek onder Amerikaanse uitgeverijen en agenten toont aan dat dit niet zo is.

Wat ze wel denken is dat DRM noodzakelijk is om populaire titels te beschermen en dat het grootste voordeel van DRM is dat dit het onderling uitwisselen van bestanden tegengaat. Het vrijelijk uitwisselen van bestanden is een probleem dat de muziek- en filmindustrie danig parten speelt.

Ik heb zelf een kort en wetenschappelijk volstrekt onverantwoord onderzoekje gedaan onder mijn vakgenoten en ben tot de conclusie gekomen dat Shatzkins onderverdeling een goed uitgangspunt is om de discussie te voeren. Dus we kunnen ervan uitgaan dat:

  1. DRM beschermt met name de verkoop van populaire titels
  2. DRM is geen effectieve bescherming tegen piraterij
  3. Het grootste voordeel van DRM is dat dit het vrij uitwisselen van bestanden tegengaat.

Dit leidt mij tot het volgende voorstel dat mijns inziens een grote stap voorwaarts zou kunnen zijn voor de hele DRM-kwestie: het flexibel gebruik van DRM. Het zijn met name de verkoop van de grote titels die een breed publiek bereiken die het meeste geschaad worden door het kopiëren en uitwisselen van bestanden. Voor minder bekende titels zou het uitwisselen van bestanden juist goed kunnen zijn.

Want de zogenaamde casual readers die bestanden uitwisselen kopen het boek dan wel niet, maar kunnen een goed boek wel aanraden aan anderen, die dat misschien wel doen. Bovendien, veel uitgevers gebruiken extreem laag geprijsde of zelfs gratis e-boeken nu al als middel om een publiek op te bouwen voor een auteur, dus het verschil is klein.

In combinatie met sociale DRM – het aanbrengen van een watermerk dat een boek aan een gebruiker bindt – zou dit voor een uitgever een goede manier zijn om een deel van zijn titels niet te beveiligen. Het is een werkbaar compromis dat de voor- en tegenstanders van DRM bij elkaar kan brengen en meteen nieuwe wegen opent voor de exploitatie van digitale content.

Het belangrijkste punt van Shatzkins artikele echter is de observatie dat de hele kwestie van DRM wel eens een gepasseerd station kan blijken te zijn nu het erop lijkt dat het digitale lezen steeds meer naar de cloud verschuift. Het model dat Google nu gebruikt en dat een standaard zal worden op dit gebied is dat een lezer altijd in staat is al zijn content te lezen op elke willekeurige lezer.

Dit lost het probleem van de deelbaarheid niet op, maar zal de lezer zo veel meer vrijheid opleveren dat het wel eens een ideaal evenwicht zou kunnen blijken te zijn tussen bescherming van de content en de vrijheid van de lezer.

Een ander punt hierbij is dat het downloaden van files steeds meer terrein prijs lijkt te geven aan streaming – wat zoveel wil zeggen als het online lezen van de content zonder dat het boek als een fysieke en dus uitwisselbare download op een reader of computer gezet wordt. Het maakt delen nog steeds mogelijk – maar hiervoor moet de gebruiker iemand anders toegang geven tot zijn of haar content, wat het casual sharing een stuk minder casual zal maken.

Ook dit zal het gevoel bij de lezer dat hij op een of andere manier nog steeds geen volledig eigenaar is van het e-boek niet wegnemen, maar het biedt wel voldoende flexibiliteit, verwacht ik, om de meeste lezers tevreden te stellen. Bovendien kan de uitgever of retailer dit model aanvullen met andere diensten die deze leeservaring nog interessanter kan maken.

Advertenties

, , , , ,

  1. #1 door George op januari 20, 2011 - 6:17 am

    Heb het 8 maanden geleden als eens geschreven, wat voor USA geldt hoeft hier niet te gelden. Maar hier heb je de relatief kleine markt, waar de meesten toch wel bij een club zijn aangesloten die iets gemeenschappelijks zou kunnen ontplooien richting een representatief marktonderzoek of testproject of zo. Jullie betalen je volgens mij half blind aan overkoepelende organisaties, misschien kunnen die dan ook eens iets in deze richting teugdoen. Nu lijken een paar ‘groten’ de kooltjes uit het vuur te slepen voor de weifelende massa. Zo is denk ik ook de (achteraf)niet echt gelukkige keuze voor bol.com ontstaan.
    Of is het zo dat men praat over gemeenschappelijke belangen maar dat als het er op aankomt toch ieder voor zich gaat?
    In dit kleine landje is het vaak zo dat branchegroepen toch een modus kunnen vinden om het ‘algemeengroepsbelang’ , al is het maar tijdelijk, te laten prevaleren. Ik denk dat het geld ervoor wel vrijgemaakt kan worden.

  2. #2 door Jürgen Snoeren op januari 19, 2011 - 9:54 pm

    Dit soort innovaties verloopt schoksgewijs. Het druppelt langzaam door de rangen heen, zogezegd. En er gebeurt ook al wel best wat, de schaalgrootte is alleen nog niet wat hij zou moeten zijn. En zoals gisteren tijdens de CB e-boekbijeenkomst terecht werd gezegd, de situatie in Nederland niet blijven vergelijken met Amerika. Daar kunnen ze door het aantal lezers veel makkelijker digitale producten pionieren – op 200 miljoen potentiële lezers kun je er altijd wel 1000 of 2000 vinden die een nieuw product willen kopen. Deze grotere afzetmarkt was voor Amazon onder meer ook voldoende reden om binnen no time 700.000 digitale producten aan te bieden. In nederland moeten we noodzakelijkerwijs wat voorzichtiger zijn. Als een App of een Vook of een reeks e-boeken hier mislukt, verkoop je er geen 1000 zoals in de VS, maar 5 en verlies je een hoop geld. We moeten hier ons eigen ritme zien te vinden, onze eigen manier van testen, onze eigen verhoudingen tussen prijs en markt.

  3. #3 door George op januari 18, 2011 - 10:27 am

    Jullie zijn denk ik een stap verder die de meesten zijn. Jullie hebben al een beleidsbesluit genomen, – we richten ons serieus op eboeken-. Daarna komen dan inderdaad de praktische uitvoerbaarheid van probleemoplossingen. Jullie zijn al verder. Ook in kennis en kunde.

    De meeste andere uitgevers twijfelen nog of/wanneer ze het eerste -beleids-besluit nemen. Die lijken wel steeds meer het gevoel te krijgen dat ze er niet aan ontkomen en kijken wel naar de problemen (als leidraad voor beslissingen)zonder echt een draagvlak te hebben gekozen om problemen op te lossen.

    Het doel van DRM en ook de vorm waarin, kan je denk ik niet blijven scheiden van het prijsniveau van de eboeken. Dit vergt denk ik een integrale benadering.
    In het begin dus een wat omvangrijker aanpak, maar levert wel sneller resultaat.
    Het kijkt me essentieel je niet te laten verassen door de wet van de remmende voorsprong.

  4. #4 door Timo Boezeman op januari 18, 2011 - 7:48 am

    Aanhakend op het antwoord van Jürgen kan ik nog toevoegen dat wij (als grote uitgeverij en onderdeel van een groot concern) bij de start van e-books (lancering bij bol.com in de zomer van 2009) als het ware een startpunt hebben gekozen. Dat houdt zoveel in als, kijken naar wat op dat moment gebruikelijk was in de VS op het gebied van prijsstelling, beveiliging en technische realisatie. Inmiddels zijn we verder in de tijd en verandert er van alles. Waaronder de mogelijkheden van ‘beveiligen’. Geen beveiliging is voor een groot deel van onze titels niet mogelijk (op dit moment), simpelweg omdat dat geëist wordt door buitenlandse agenten/uitgevers. Die verlangen dat je de maximaal mogelijke beveiliging erop zet. Waar wij inmiddels naartoe willen is social DRM. Je kunt het een vorm van beveiliging noemen, maar wel dusdanig dat de gebruiker met het bestand in principe kan doen wat hij/zij wil. Je pest de consument dus niet meer. Wat ons op dit moment nog weerhoudt, is dat bol.com (en daarvoor nog het CB) dit nog niet ondersteunen.

  5. #5 door George op januari 18, 2011 - 6:40 am

    Is het dan een keuze tussen:
    -wachten tot er internationale partijen een situatie gaan brengen waar je met zijn allen achteraanloopt
    of
    -het besluit nemen dat eboeken een aanzienlijk ander produkt/markt betreft en daar proactief de noodzakelijke consequenties aanverbinden met het risico op wat verstoorde relaties/verhoudingen

  6. #6 door George op januari 17, 2011 - 3:33 pm

    Begrijpelijk dat het complex is. Maar het (soorgelijke) probleem is in andere industrieen al eerder opgelost.
    Denk eens aan bijvoorbeeld de verfindustrie. (er zijn er nog meer hoor!) Verf voor bouwmarkten, speciaalzaken,spuiterijen, groothandels(professionele) verfen zelfde basis materialen/andere produkten e-prijzen enz.
    Hebben ook contracten.

    Misschien eens over de branchegrenzen kijken? Misschien dat hun oplossingen jullie kunnen helpen. Bij het vragen ernaar speelt geen concurrentie, dus lijkt het me sterk dat als je het op het juiste niveau aankaart, bespreekbaar moet zijn.
    Je kan er alleen maar van leren.

    • #7 door Jürgen Snoeren op januari 17, 2011 - 8:26 pm

      … maar dat doen we al. Het ontbreken van de vaste boekenprijs maakt dat we meer nieuwe dingen kunnen doen met andere industrieën. Maar het feit dat er voor papieren boeken nog welk zo’n vaste prijs bestaat maakt alle business modellen erg complex, omdat je niets met prijs mag doen als er papieren boeken bij betrokken zijn. Andere industrieën kennen zo’n prijsbinding niet en dus zullen we dit grotendeels zelf moeten oplossen, wat het proces wel wat vertraagd…

  7. #8 door Jürgen Snoeren op januari 17, 2011 - 9:07 am

    Het probleem voor de concerns is eigenlijk, zoals dat ook geldt voor het probleem van voldoende content en prijs, een vrij complex geheel van factoren. We hebben als concern veel afspraken met retailers over prijs, met agenten over beveiliging en prijs en rechten en bovendien zijn veel uitgeverijen niet goed uitgerust om op grote school digitale producten te produceren.

    Bovendien helpt het niet dat er eigenlijk maar 1 echte aanbieder van e-boeken is, BOL Dit zet druk op de marge-afspraken van de concerns, toch al ingewikkelde constructies, die bovendien veel vertakkingen kennen met andere marktpartijen die weliswaar geen of weinig e-boeken verkopen, maar wel veel p-boeken en dus een vinger in de pap hebben of willen.

    Er is wel overkoepelend overleg, tussen de uitgevers en de boekhandel, maar wat hier vooral uit blijkt is dat de oude afspraken over p-boeken niet goed over te zetten zijn naar e-boeken. En tot men realiseert dat er voor e-boeken een NIEUWE verhouding tussen boekhandel en uitgeverij gevonden moet worden en dat de oude afspraken dus niet per se leidend zijn, zitten de grote partijen vast in een web van belangen waar moeilijk uit te komen is.

    Bovendien, de Nederlandse markt is erg versnipperd – de grote concerns zijn samen nog niet de helft van de markt. Welke kant moet je dan op?

    Goede vraag. Mijn antwoord is: bij gebrek aan consensus moet iedere uitgever zorgen dat de content digitaal beschikbaar is en zo veel mogelijk gaan uitproberen.

  8. #9 door Bart De Prins op januari 17, 2011 - 8:27 am

    Nog maar een keer de nagel op de kop. DRM (hier begrepen als de Adobe DRM) is een onding waar niemand echt wat aan heeft en blijkbaar ook niemand echt voorstander van is. Er zijn alternatieven die werken: social DRM, cloud,… of een combinatie ervan. Wat mij nu opvalt is dat ik in de marge heel wat kleine uitgevers zie experimenteren met een en ander (wij gaan bijvoorbeeld resoluut voor social DRM via ePagine), maar dat het bij de grote jongens wat de praktijk betreft toch aardig stil blijft. Timo en Jurgen, jullie werken toch bij concens die in de praktijk blijkbaar blijven zweren bij die Adobe DRM. Of zie ik dat verkeerd? Met experimenten van de kleine jongens in de marge (zoals wij) gaan we geen grote stappen zetten. Het lijkt mij dat er nu ook maar een keer een stevig signaal moet komen van de WPG’s, Lannoo’s,… van het Nederlandstalige boekenvak.

  9. #10 door Jürgen Snoeren op januari 17, 2011 - 8:12 am

    Het is eens tijd dat we met concrete gegevens gaan werken. Ik vermoed dat piraterij weinig schade berokkend omdat het gaat om mensen die het boek toch al niet gaan kopen, maar bewijzen kan ik het niet. Ik denk ook dat naarmate we meer content beschikbaar stellen en het aantal gebruikers groeit, de piraterij relatief gezien zal afnemen, omdat zij die in staat zijn tot piraterij gewoonlijk tot de early adopters behoren.

    Om piraterij een kans te noemen gaat mij wat ver, maar het is zeker zo dat we er veel flexibeler op zouden kunnen inspelen.

  10. #11 door Timo Boezeman op januari 17, 2011 - 7:45 am

    Interessante blogpost! Ik roep al jaren dat piraterij niet schadelijk en zelfs voordelig kan zijn voor uitgevers. Sinds een jaar of twee wordt dit ook ondersteund door diverse onderzoeken (o.a. van Google en O’Reilly). Ik denk dat, los van denken in praktisch toepasbare oplossingen, er ook iets anders moet veranderen, en dat is de insteek. Piraterij bij boeken bestaat al eeuwen (doorverkopen, zelf uitlenen, kopieën maken), het is nu alleen zichtbaarder en grootschaliger. Maar zeker niet nieuw. Zie piraterij niet als een bedreiging, maar als een kans. Wat ook interessant is in dit licht, is dat de film die vorig jaar het meeste heeft opgebracht (bioscoopbezoek en dvd-verkoop) Avatar, ook de meest illegaal gedownloade film was.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: