On writing 7: Hoe om te gaan met expositie

Een van de belangrijkste elementen bij het schrijven van omvangrijke romans – voor alle genres – is expositie. Met expositie bedoel ik in dit geval de beschrijving van de omgeving en de geschiedenis van die omgeving, bedoeld om het verhaal kleur te geven en zekere zaken die belangrijk zijn voor het verhaal nader te verklaren.

Voor bepaalde genres, zoals historische romans of fantasy, is expositie van wezenlijk belang. Het verhaal speelt zich namelijk af in een wereld die de moderne lezer in principe vreemd is. De kernvraag is dan altijd: hoe zorg je voor de juiste balans tussen verhaal en expositie. Met andere woorden, hoe zorg je ervoor dat de lezer niet verveeld wordt met te veel informatie (de welbekende “info dump”).

Er zijn een aantal technieken voor die goed te gebruiken zijn. Ik wil er de belangrijkste even uitlichten, omdat ik het afgelopen (schrijf)jaar juist op dit punt grote vorderingen heb gemaakt, als ik nu kijk naar het verschil tussen de laatste stukken van mijn manuscript en het begin.

Mijn regel is: een beschrijving moet altijd persoonlijk zijn. Het kan niet simpelweg een algemene brok informatie zijn die er door de schrijver is tussengevoegd. Een beschrijving moet een perspectief hebben, namelijk van het personage dat gevolgd wordt op het moment dat de beschrijving noodzakelijk is.

De beschrijving wordt daarmee gekleurd door het personage dat eraan gekoppeld is. Daarmee krijgt zo’n beschrijving lading, emotie. Het wordt daarmee tegelijkertijd een onderdeel van de ontwikkeling van het personage in plaats van gewoon droge informatieve tekst die vaak het karakter heeft van een VVV-brochure.

Het gevolg hiervan ook is dat je vaker een beschrijving kunt invoegen, omdat de lezer het minder snel als een storend terzijde zal ervaren.

Er zijn een aantal technieken om dit te bereiken. Een ervan is het verwerken van informatie in dialogen. Vooral maatschappelijke en geschiedkundige elementen lenen zich hiervoor, al moet je daar soms de actie van de scene wel op instellen (en dus vooraf zorgvuldig plannen). Wellicht dat ik hier later nog eens gedetailleerd op inga.

Een andere manier die wat makkelijker is, noem ik voor mezelf “emotie invoegen” (ofwel “E.I.” in de kantlijn…). Dat kan door het invoegen van woorden die impliciet een oordeel bevatten of door een rechtstreekse observatie. Om een voorbeeld te noemen. Een van mijnhoofdpersonen loopt in het stuk dat ik gisteren onder handen nam in een deel van de stad waar de straten erg nauw zijn – beetje Middeleeuws gevoel. Een klassieke omschrijving is dan:

“De straten waren nauw en er drong nauwelijks zonlicht door tot de straat. Waslijnen hingen tussen de huizen en wasgoed klapperde in de wind. De stenen van de straat waren ongelijk. Hij liep…”

Enzovoort. Duidelijk genoeg en niet heel hinderlijk, als het niet te lang doorgaat. Maar een andere manier zou kunnen zijn:

“De straten waren nauw en donker. Hij hield niet van dit deel van de stad –  hij had het gevoel in een labyrint van tunnels te lopen, waarbij de ongelijke stenen hem regelmatig lieten struikelen en de stank van het afval dat achteloos uit de huizen geworpen werd…”

Bij langere beschrijvingen (soms zijn ze nodig) zou je kunnen beginnen met een persoonlijke observatie (“ze hield niet van de markt, het was haar te druk…”) en dan hier en daar wat “geladen” woorden of zinnen in te voegen (“dit was althans wat haar altijd verteld was…”).

Het is natuurlijk nog steeds van groot belang dat je het aantal omschrijvingen zoveel mogelijk beperkt. Alles langer dan een alinea of twee, drie onderbreekt het verhaal en dat is per definitie niet goed. Maar mijn ervaring is dat zolang het duidelijk is dat als

  • de beschrijvingen van een personage komen en
  • dat ze dus iets toevoegen aan de ontwikkeling van dit personage en
  • je niet te vaak en te lang beschrijft,

expositie zelfs een positief effect heeft op het verhaal.

Advertenties
  1. Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: